Noem 3 soorten kernstraling.
Waarom is rontengenstraling geen kernstraling.
Uit welk soort deeltjes bestaat alfa straling?
Uit welk soort deeltjes bestaat beta straling?
Wat is gamma straling?
Met welk soort straling (alfa-, beta- of gamma-) kun je rontgenstraling het best vergelijken?
Rontgenstraling wordt gemaakt in een apparaat. Hoe noem je zo'n apparaat?
Wat is het symbool van alfa?
Wat is het symbool van beta?
Wat is het symbool van gamma?
Geef de samenstelling van een helium atoom, in aantal protonen, neutronen en elektronen.
Wat is het verschil tussen een alfa deeltje en een helium atoom?
Wat is de massa van een alfa deeltje?
Wat is de massa van een beta deeltje?
Wat is de massa van gamma straling?
Hoe noem je een stof die straling uitzendt?
Hoe noem je de straling die zo'n stof uitzendt?
Wat kan er gebeuren met een atoom als deze door straling geraakt wordt?
Gebruik tabel 22 van de Binas. Ben je met je zomerjas aan beschermd tegen alfastraling?
Beschermt je jas ook tegen beta straling?
Beschermt je jas ook tegen gammastraling?
Een speciaal pak met een aluminium laag beschermt ook tegen straling. Welke soorten straling kunnen toch door een laagje aluminium heen?
Zoek op internet de volgende gegevens op over Marie Curie.
-
Geboorte plaats, land en jaar
-
Waar heeft zij gestudeerd?
-
Wat heeft zij gestudeerd?
-
Welke 2 elementen heeft zij ontdekt?
-
Waarvoor kreeg zij een Nobelprijs in de scheikunde?
-
Wanneer kreeg zij de Nobelprijs in de scheikunde?
-
Waarvoor kreeg zij een Nobelprijs in de natuurkunde?
-
Wanneer kreeg zij de Nobelprijs in de natuurkunde?
-
Welke eenheid draagt nogsteeds haar naam?
- Wanneer is zij overleden en waaraan?
Welke eenheid gebruik je om de activiteit van straling te meten?
Wat is radioactief verval?
Wat voor straling geeft C-14?
Hoeveel protonen heeft C-14?
Hoeveel neutronen heeft C-14?
Bij het afgeven van beta straling verandert 1 neutron in een proton en een elektron. Hoeveel protonen, en neutronen zitten er nog in C-14 na het afgeven van betastraling?
Hoe heet het deeltje dat overblijft na het afgeven van straling door C-14?
Hoeveel protonen en neutronen zitten in de kern van uranium-235 of U-235?
Welke straling geeft U-235 af?
Hoeveel protonen en neutronen zijn er over na het afgeven van de straling door U-235?
Hoe heet het deeltje dat over is na het afgeven van straling door U-235?
Je hebt in de laatste vragen het verval beschreven van C-14 en U-235. Beschrijf op een zelfde manier het verval van de stoffen:
- N-13
- Al-28
- U-238
-
Fe-59
Doelen
- Je kent de 3 soorten kernstraling en rontgenstraling.
- Je gebruit de termen Ioniserende straling en radioactive stof.
- Je weet wat het doordringend vermogen betekent.
- Je weet wat verval betekent
- Je kunt berekenen welk deeltje ontstaat nadat een kern straling heeft afgegeven.
Soorten straling
Straling kan op 2 manieren ontstaan. Het kan uit de kern van een atoom komen of het kan door een apparaat gemaakt worden.
Kernstraling
Er zijn 3 soorten straling uit de kern van een atoom. Deze soorten straling hebben verschillende eigenschappen.
- Alfa straling
- Beta straling
- Gamma straling
In tabel 32 van de Binas kun je zien welke stoffen welke straling uitzenden.
Alfa straling
Alfa straling bestaat uit relatief grote deeltjes (Helium kernen). Het zijn deeltjes die met een hoge snelheid uit de kern van een atoom schieten. Omdat deze deeltjes relatief groot zijn zullen ze makkelijk een andere stof kunnen raken en kunnen ze niet ver doordringen in een stof. Een stukje papier is genoeg om alfa straling tegen te houden.
Alfastraling ontstaat als een kern van een atoom kapot gaat. Een kern bestaat uit protonen en neutronen. Wanneer er 2 protonen en 2 neutronen van een kern afbreken vormen ze een alfa deeltje. Omdat de kern van de stof helium ook uit 2 protonen en 2 neutronen bestaat noemen we alfastraling ook heliumkernen. Een groot verschil met helium is dat helium ook nog 2 elektronen heeft.
Beta straling
Beta straling bestaat uit elektronen die met hoge snelheid uit de kern van een atoom schieten. De elektronen zijn erg klein vergeleken met alfastraling (helium kernen). De elektronen zullen niet snel een andere stof raken en kunnen dus diep binnendringen in andere stoffen. Er is een stuk hout of aliminiumfolie nodig om beta straling tegen te houden.
Beta straling ontstaat als een neutron uit een kern splitst in een proton en een elektron. Het elektron schiet dan weg en dat noemen we een beta deeltje.
Gammastraling
Gammastraling bestaat uit energie golven. Deze energie golven komen vrij als er deeltjes uit een kern schieten. Doordat gammastraling zelf niet uit deeltjes bestaat kan het heel ver doordringen in andere stoffen. Er is een dikke laag beton nodig om gammastraling tegen te houden.
Rontgenstraling
Rontgenstraling komt niet uit een kern maar uit een stralingsbuis. Er zijn meerdere manieren om rontgenstraling te maken. Het hangt af van de kracht van de rontgenstraling die je nodig hebt welke methode je gebruikt om rontgenstraling te maken. De rontgenstraling in een ziekenhuis is krachtig genoeg om door weefsel te gaan maar het wordt tegengehouden door botten.
Radioactive stof en ioniserende straling
De term radioactive straling is natuurkundig gezien niet juist. De stoffen die straling uitzenden zijn radioactief. Radio betekent alle kanten op en actief verwijst naar de straling. Radioactief betekent dus: "straalt alle kanten op".
Wanneer stoffen geraakt worden door straling veranderen ze in ionen. Dat is de reden dat we spreken van ioniserende straling. Door de ioniserende straling gaan de atomen en moleculen van stoffen kapot. Bijvoorbeeld de stof natrium, dit is een zeer agresief metaal dat direct in de brand vliegt als het met water in contact komt. Een natriumion is een deel van keukenzout dat gewoon door ons voedsel zit. Een ion en een atoom hebben dus heel verschillende eigenschappen. Als atomen door straling omgezet worden in ionen kan dat dus hele vervelende gevolgen hebben.
Doordringend vermogen
Doordringend vermogen is de afstand die straling in een stof kan doordringen. Verschillende soorten straling hebben een verschillend doordringend vermogen.
- Alfastraling is groot en dringt niet ver door.
- Beta straling is klein en dringt wel ver door.
- Gamma straling en rontgenstraling bestaan alleen uit energie en dringen heel ver door in andere stoffen.
In tabel 22 van de Binas kun je het doordringend vermogen van de soorten straling vinden.
Activiteit
De hoeveelheid straling die uitgezonden wordt noemen we de activiteit. Deze kun je meten met een stralingsmeter. De activiteit wordt uitgedrukt in Bq. Dit is een afkorting van de naam van Henri Becquerel, hij deelde de Nobelprijs met Pierre en Marie Curie in 1903 voor hun ontdekking van radioactiviteit.
Pierre Curie
Henri Becquerel
Marie Curie
Verval
Verval is het veranderen van atomen waarbij straling afgegeven wordt. Soms wordt dit radioactief verval genoemt.
Alfa verval
Wanneer een kern alfa straling afgeeft breken er 2 protonen en 2 neutronen af. Zo zal plutonium met 94 protonen en 147 neutronen in de kern 92 protonen en 145 neutronen over houden. De stof veranderd dan ook van plutonium (atoomnummer 94) in uranium (atoomnummer 92).
Beta verval
Bij het afgeven van beta straling verandert een neutron in een proton. Daarbij komt dan ook een elektron vrij. Dit elektron is de beta straling. Zo zal koper met 29 protonen en 35 neutronen een neutron omzetten in een proton en een elektron. Er blijft dan een stof met 30 protonen (zink atoomnummer 30) en 34 neutronen over.
Gamma verval
Gammastraling is een bijproduct van het afgeven van andere straling. De deeltjes veranderen hierdoor niet.