Doelen
- Je kent het bereik van het menselijk gehoor.
- Je kunt uit een grafiek bepalen of veiligheidsafspraken worden overschreden.
- Je weet hoe je met een test het bereik van het menselijk gehoor kunt testen.
- Je weet dat dieren een ander gehoorbereik hebben dan mensen.
- Je weet hoe de leeftijd het gehoor beïnvloed.
Horen
Het geluid in de lucht wordt opgevangen door de oorschelp. Dit geluid wordt doorgevoerd via de gehoorgang naar het binnenoor. In het binnenoor zit het slakkenhuis met daaraan vast de gehoor- en evenwichtszenuw. Hier worden de trillingen omgezet in elektrische signalen die naar de hersenen gaan.
Slakkenhuis
In het slakkenhuisje zit een membraan met daarop ongeveer 20.000 haarcellen. Deze haarcellen trillen mee met het geluid. Door de vorm van het slakkenhuis trillen verschillende haarcellen mee met verschillende frequenties. Deze haarcellen groeien niet aan. Als deze cellen beschadigd worden blijft dat zo. Je kunt dus een permanente gehoorbeschadiging oplopen als deze haarcellen beschadigen. Als de haarcellen trillen maken ze de elektrische signalen die naar de hersenen gaan.
Deze beschrijving van het menselijk oor is beperkter dan die je bij een vak als biologie krijgt. Alleen de natuurkundige elementen zijn hier uitgelegd. Voor een volledige uitleg kun je bij biologie terecht.
Veiligheid
Mensen kunnen zacht geluid en hard geluid waarnemen. Als het geluid te hard is kunnen de haarcellen in het oor beschadigen. Dit hangt niet alleen af van het volume van het geluid maar ook van de tijd dat je dit harde geluid hoort. Hier zie je een tabel met de maximale tijd die je in een omgeving mag zijn waar een bepaald geluidsvolume is zonder bescherming.
Boven 110 dB moet je altijd bescherming dragen. Dit kan een koptelefoon zijn. Helaas ligt de pijngrens hoger. Je voelt geluid pas als pijnlijk boven de 140 dB. In tabel 27 van de Binas kun je zien waar je een bepaalde hoeveelheid dB mee kunt vergelijken.
| Geluidsniveau | Omschrijving | Zone |
|---|---|---|
| 0 dB | Absolute stilte | Veilig |
| 10 dB | Vallend blad | |
| 20 dB | Fluisteren | |
| 30 dB | Bibliotheek | |
| 40 dB | Stille straat | |
| 50 dB | Gesprek | |
| 60 dB | Roepen | |
| 70 dB | Auto 35km/h | |
| 80 dB | Brommer | |
| 90 dB | Verkeerskruising | Gevaarlijk, kans op gehoorbeschadiging |
| 100 dB | Koptelefoon | |
| 110 dB | Disco | |
| 120 dB | Drilboor | Toenemende kans op gehoorbeschadiging |
| 130 dB | Vliegtuig | |
| 140 dB | Pijngrens | |
| 150 dB | Ernstige gehoorbeschadiging |
| Volume | Maximale tijd zonder bescherming |
|---|---|
| 80 dB | - |
| 85 dB | 8 uur |
| 90 dB | 2,5 uur |
| 95 dB | 0,5 uur |
| 100 dB | 0,25 uur |
| 110 dB | 0 uur |
Bereik
De mens kan in theorie geluid horen tussen 20 Hz en 20.000 Hz. In de praktijk haal je dit niet. Als een mens ouder wordt slijt het gehoor. De hoge tonen kun je steeds minder goed waarnemen. Als je veel herrie om je heen hebt slijt het gehoor sneller. Disco, koptelefoon, tv en muziek maken dat het gehoor sneller slijt. Hierdoor is het mogelijk om hoge tonen te maken die alleen door jonge mensen gehoord kunnen worden. In de klas doe je een test waaruit blijkt dat vanaf 15.000 Hz sommige mensen het geluid niet meer kunnen horen.
Piepjes test
Bij een arts kun je een test doen om te bepalen hoe goed je gehoor is. Er worden piepjes gemaakt van een bepaalde frequentie die steeds zachter worden. Als je een piepje niet meer kunt horen wordt er een andere frequentie gemeten. Als de test uitgebreid is worden beide oren apart getest.
Mensen en dieren
De meeste huisdieren kunnen hogere tonen horen dan de mens. Ook muggen hebben last van hoge tonen. Je kunt muggen weren met aan apparaatje dat hoge pieptonen uitzend. Je hond of kat zal je dat niet in dank afnemen. In de vorige paragraaf heb je kunnen lezen dat vleermuizen gebruik maken van de hoge tonen om zich te oriënteren.
Waarvoor dient de oorschelp?
Wat gebeurt er in het slakkenhuis?
Hoe kunnen mensen verschillende tonen horen?
Wat is er gebeurd met iemand die een gehoorbeschadiging heeft?
Waarom is een gehoorbeschadiging permanent?
Maak een grafiek van de tabel over veiligheid en gehoorbescherming.
Moet een agent die een hele dag op een kruising werkt waar het geluid 87 dB is gehoorbescherming dragen?
Moet als je werkt in de disco (105 dB) gehoorbescherming dragen?
In de aula van school is het in de pauzes 90 dB. Is het voor de toezichthouders verplicht om gehoorbescherming te dragen?
Bij een rondleiding door een fabriek van 1 uur hoeft geen gehoorbescherming gedragen te worden. Wat is het maximale geluidsniveau in de fabriek?
De rondleider heeft wel gehoorbescherming. Waarom?
Vraag aan de docent de dB meter. Maak met je koptelefoon muziek zoals jij die normaal luistert. Hoeveel dB is dit?
Hoe lang mag je naar deze muziek luisteren volgens de tabel over veiligheid?
Zet je muziek zo hard mogelijk. Hoeveel dB is dit nu?
Gaat dit over de pijngrens?
Hoe lang mag je volgens de tabel over veiligheid je muziek op maximaal volume draaien?
Bij het onweer hoor je een donder en zie je een bliksem. Welke frequentie moet de donder minimaal hebben?
Een speaker kan tonen maken van 20 tot 6000 Hz. Waarom is het niet nodig dat de speaker tonen lager dan 20Hz kan maken?
Waarom is deze speaker niet geschikt om muziek te luisteren?
De uitslag van een piepjestest staat in deze tabel. Maak een grafiek van de tabel.
Kan de persoon met beide oren evengoed horen?
Kan de persoon lage tonen goed horen?
Kan de persoon hoge tonen goed horen?
Wat kun je zeggen over de leeftijd van deze persoon?
Om hangjongeren weg te houden bij een hangplek wordt een speaker opgehangen die een bepaalde toon maakt. Zou dit juist een hoge of een lage toon moeten zijn?
Een speaker van een megafoon kan 500 tot 2000 Hz maken. Zou je deze speaker goed kunnen gebruiken om de menselijke stem te versterken?
Zou je deze speaker ook willen gebruiken om muziek te versterken?
Waarom worden in een speaker box vaak 2 of 3 speakers gebruikt? (tweeter en woofer).
Er zijn apps die je kunt installeren om muggen weg te jagen. Wat doen deze apps?
Is het vriendelijk om deze app aan te zetten als je honden of katten hebt?
Vraag aan de docent de toongenerator. Bepaal zelf tot welke frequentie jij kunt horen. De pieptoon zal door andere als irritant worden ervaren. Draai dus iedere keer het volume terug.